Azken finean, Ttipi-ttaparen auzia ezeze, euskarazko argitaralpen eta hedabide askoren gaia da honakoa. Lehenago ere, Silveirarekin zerikusirik ez badu ere, hauts handiak harrotu zituen Zuzeun, Imanol Epelderen sarrera batek, HITZAri buruzkoa, ordukoan).

Guztiaren eta denen beharra dugu ttipi-ttapan, bai noski!

Ba bai… Batzuk diruaren beharra dugu bizirauteko (ez aberasteko). Halakoxe mixerableak gara. Ezkontza gehigarrien beharra dugu, moda gehigarriena, kirol, besta, feria eta eguberrietako gehigarriena, eskualdeko Telefono Gidarena. Iruñeko jauntxoek banatutako diru apurren beharra genuen Ttipi-ttapa telebistan hameka urtez ahalik eta lan txukunena egiteko. Jakina, langile gehienek bezala, merezi baino soldata ttikiagoren eta lan-ordu gehiagoren truke. Nahi baino errepikapen gehiago eman behar izaten genituen, baliabideek ez zutelako gehiagorako ematen.

Baina baten batek soluzio magikoa topatu du: telebista duinago baten alde borrokatu beharrean, edo hori soberaxko eskatzea bada, telebista katez aldatu edo itzali beharrean (aspergarria behar du izan publizitatea bertzerik ez duen kate batean hogei errepikapen ikusten egotea), Jauntxoei eskerrak eman Ttipi-Ttapa Telebista dirulaguntza ukatuz itxiarazi zutelako eta langileak, esplotaziotik askatuz, langabezira bidali zituztelako. Zein euskara aholkulari bikaina galdu duen Sanz jaunak! Eta aldizkariaz ere zer erran. 30 urte dituen aldizkarian agertzen diren berriak ez omen dira publizitatearen apaingarri bertzerik. Eta berriemaileak? Beharrik bakarren batek begiak ireki dizkien! Borondatetsuak bai, baina tonto hutsak! Hamabostero berriak bilatzen jauntxo bat aberasteko eta albisteak publizitate azpian, hor nonbait, ezin bilatuz ibiltzeko erabiliak. Horien beharra ere badugu. Baita hamabortzero publizitatea sartzea erabakitzen duten denda, ostatu, jatetxe, autonomo eta gainerakoena ere. Horien propaganda behar dugu, ez bakarren batek bertze tokitan (debalde?) egiten digunarena.

Izan ere, beharrik debalde den ttipi-ttapa, bertzenaz de qué? Bortzirietan eta bertze zenbait herritan debalde hartzearen arrazoia Mankomunitate eta Herriko Etxeeen dirulaguntza da eta horien beharra ere badugu. Baina udalek osorik ordaintzen ez duten herrietako harpidedunak edo eskualdetik kanpokoak, gezurra badirudi ere, urteko saria ordaintzeko prest daude publizitatea bertzerik ez duen aldizkaria etxean hartzeko. 6.000 harpidedun ergel. Eta horien beharra ere badugu. Inori ez baitzaio ttipi-ttapa harrarazten. Izen-abizenak, helbidea eta telefonoa emanez (ordaindu behar dutenek bankuko datuak ere) deitu edo idatzi behar da eta eskatu. Hainbertze publizitaterekin aspertu eta hartu nahi ez duenak erraza du, baja eman eta kitto! Baina denen beharra dugu, bizirauteko eta, gure apaltasunean eta ttikitasunean, ahalik eta aldizkari txukunena eskaintzeko. Eta iruditzen zaigu euskarari mesede egiten diola ttipi-ttapak ere. Ezinbertzekoa ez da inor, baina  hainbat etxetan hamabortzero sartzen den euskarazko idatzi bakarra ttipi-ttapa da. Eta horri eutsi nahi diogu, euskararen alde, bai noski, euskararen alde.

Aitor Arotzena

Ttipi-ttapa hamabostekariko zuzendaria eta telebistako langile ohia 

Berriatik esan digutenez, orain arte ikusi gabeko irudiak daude: PSE-Batasuna-EAJ Loiolan Arrupe Etxean bildu ziren gelak…

Gu Loiolako hegiak liburua irakurtzen hasiak gara, baina ez dugu amaitzeko astirik izan. Orain artekoa interesgarria da, interesgarria den bezala ikustea nola mamia dagoenean, promozio lan txukun bat egin dakiokeen liburu bati ere. Batez ere euskal kulturako bi erraldoi batzen badira: Elkar eta Berria.

Berriako bideoa hemen duzue. 

Bigarren zatia, hiritik zehar egingo ditugun ibilbide gidatuak dira. Ibilbideen helburua da egunerokotasunak ezkutatzen dizkigun balio ekologiko handiko elementuak eta tokiak ezagutzea, baita bitxikeria bat baino gehiago jakitea ere. Ibilbidea Cristina Enea parkean hasiko da. Mundaiz pasealekuarekin muga egiten duen harresian, ezkutuko biztanleak aurkitzeko parada izango dugu: hegaztiak, onddoak, anfibioak, narrastiak, saguzarrak eta landare mota ugari, besteak beste. Parkearen sarrera nagusira abiatuz eta arreta apur bat jarriz, parkean bizi diren zizare andanaren arrastoak antzemango ditugu. Ondoren Egiako lurpeko pasabidetik sartuz, argien inguruan biltzen diren armiarmen istorioak ezagutuko ditugu. Maria Kristina zubia zeharkatzean hiru elementu ikusiko ditugu: arabazozo pikartak, geko edo dragoitxoak eta ostrak. Ibilbideak Easo plazatik jarraitzen du (bertako lorategi esekiak ikusiz) San Bartolomeko harresiraino iritsiz. Han, besteak beste bizitzaren eboluzio-prozesuaren lekuko izango gara, barnean akuifero bat izanagatik beti heze mantentzen den muinoan. Era berean, Zaragoza plazako bananaondoari eta Kontxako pasealekuko tamariz edo milazkei buruz gehiago jakiteko parada ere izango da. Bisita gidatuak datozen hiru hileetako azken igandeetan egingo dira (martxoak 28, apirilak 25 eta maiatzak 30; 11.00etatik aurrera), baina talderen batek (ikastetxe, elkarte…) interesa izanez gero, astean zehar ere egingo ditugu. Izena jada eman daiteke ibilbide gidatuetan parte hartzeko (943453526 edo cristinaenea a bildua donostia.org), beraz ez galdu abentura honetan parte hartzeko aukera!

Zerrendaren atzekaldean, batik bat, bulegotik at egiten diren lanbideak topatuko ditugu. Lan fisikoak, gehienak. Baserritarrak, zabor-biltzaileak, soldatzaileak, eraikuntzako langileak edota taxi gidariak dira, besteak beste, zerrendari amaiera ematen diotenak.

Badira, ordea, zerrenda honetan zenbait datu adierazgarri. Oscar sariak igaro berritan nerabe askoren ametsa izango da ziurrenik aktore izatea, baina lanbidea hau, 200etik, 163. postuan agertzen zaigu. Festaz festa dabiltzan Disk Jockey-en bizitza ere miretsiko du hainbatek, baina 174. postua betetzen dute horiek. Are lanbide okerragoa omen egunkarietako erredaktoreena, 184. postuan baitaute, eta horien atzetik kazetaritza argazkilariena.

Lanbide bakoitzaren alboan, bataz besteko soldatak ageri dira, eta lanbidea hobea ala okerragoa kontsideratua izateko zerikusia baduela argi dagoen arren, ez da erabat erabakiorra.

Hona hemen zerrenda oso osorik.

Gaztetxoen mailan berriz, saria bitan banatzea erabaki dute epaimahaikideek. Horrela, Amaia Iturriotz urretxuarrak (”Larunbaten lausoa” lanari esker) eta Eneritz Eizmendi errezildarrak (”Bizi nahi eta hil ezin” lanari esker) jasoko dute dagokien saria. Goierritarren artean, Gemma Urteagaren  lana aukeratu dute, gaztetxoen mailakoa (”Betiko zirudiena desagerturik”).

Sari-banaketa datorren ostiralean, martxoaren 12an, izango da Usurbe Antzokian, gaueko 22:30ean egingo den bertso-saioaren barruan. Bertan. Beñat Gaztelumendi, Jokin Sorozabal, Jexux Mari Irazu, Arkaitz Estiballes, Ainhoa Mujika eta Endika Igartzabal ariko dira kantuan. Sarrera: 6 euro.

Eskuak zenbat lezakeen?

Keinu bat… mugimendu txiki bat baino ez badu …? Eskuak ohitura bere egina du, bere keinua, betikoa eta betikotua. *Ohitura* barruan gogortu zaio. Kosta egiten da aldatzea. Beldurra ematen du aldaketak. Ohitura segurtasuna da eta heldulekua. Baina eskuak mudatu dezake keinua, ahalegin txiki bat baino ez da beretzat. Dena batean pilatzen zuena berezi dezake hainbatetan. Eta gunean-egunean atarian utzi. Berritasunaren ikara, berritasunaren indarra bihurtu dezake eskuak.  Ausartu egin behar du, froga egin; moldatu, hobetzeko.

Eskuak zenbat lezakeen eskuratu?

Eskukadaka. Erosi eta erosi eta erosi ahala poltsa barrenetara. Baina orain ez da gehiago plastikozko poltsarik. Eta eskua errez ohitu da adibidez horretara. Ez baita berria. Amek eta amonek aspaldi irakatsia zutelako kapazuarekin enkargutara joaten. Batzuetan, aurrekoek baitituzte geroko arazoen irtenbideak. Irtenbide xumeak, garbiak, logikoak. Batzuetan aurrera egiteko aurrekoei begiratu behar zaie.

Eskuak zenbat lezakeen ezkutatu?

Nahigo badu ez ikusi. Zikina bazaio hondakina, lotsatzekoa. Pilatzen badu dena batean eta lehenbailehen nahi badu kendu, bota, urrundu dezatela beragandik, ezkutatu dezatela nonbait. Berea ez balitz bezala, nahigo du ez jakin, zer den, zenbat den, zer eragiten duen…

Baina, eskuak zenbat lezakeen esku-hartu?

Zer behar du?* Ausartu eta ardura hartu*. Begiratzen badio aurrez-aurre bere bizimoduaren aurpegi ezkutuari, itzalekoari, kondarrari. Eta hartzen badu berearen ardura, bere hondakinena. Eta hondakin horiekin ohartzen bada lehen janari zena, lehenago enbase zela, enbase haiek garraio, garraio haiek petroleo… eta etxeko hondakin apurrak mundu logika oso bat azaleratzen dio. Eta bere esku hartzeaz galdetu. Eta orduan hondakina ongarri zaio. Bere koherentziaren ongarri.

Eskuek zenbat lezaketen eskutik?

Badezakete…? Zabartzen badu eta zabortzen dena *zatiketa politikoak*… baita hondakinak ere. Eta bai, hondakinena ere politika izaki. Baina ez da, ez luke behar, alderdien politika. Bestelako politika baizik, politika ondo ulertua. Alderdien zatiketaren, interesen eta negozioen gainetik, bizimodua hobeto antolatzeko den politika; politika orok beharko lukeen bezalako politika. Gure herria eta lurra, gaurkoen eta ondorengoen osasuna zainduko duen politika.

Eskuak zenbat lezakeen eskubidez?

Europako eta bertako araudiek ere eskatzen badiote zaindu dezala, bereiz dezala, birzikla dezala… Onartu badute gaikako bilketaren onura… Eta auzoko herriek erakutsi badiote bide bat, berria, interesgarria, bizigarria eta elkarlanean egiten dena. Etxea den bere eskumen txikian, ardura hartu du esku batek. Aldatu du ohitura. Berritu du keinua. Abian da. Eta esku batetik, eskualdera, eskualdetik Euskal Herrira…

Eskuak zenbat dezakeen! Eskuz esku! Atez ate.

• Gutuna

Hauxe da El Mundo egunkarian argitaratu duen oharra osorik:

“Raros son esos tiempos felices en los que se puede pensar lo que se quiere y decir lo que se piensa” (Tácito)

La enorme relevancia pública que han adquirido unas breves palabras pronunciadas por mí el pasado 2 de marzo, en el marco de una actividad cultural ajena a la cuestión que allí me fue planteada, su desmesurada propagación, su equivocado tratamiento por ciertos medios y el ulterior desarrollo de los acontecimientos, convierten en necesaria una explicación más templada, más serena, sobre el significado de tales declaraciones y, sobre todo, de la intención con que fueron vertidas.

Vaya por delante, primero que otra cosa, mi profundo disgusto, mi enorme pesar porque las valoraciones que realicé acerca de don Orlando Zapata, fallecido en una prisión cubana como consecuencia de una huelga de hambre emprendida contra el Gobierno de Cuba, puedan haber sido interpretadas a modo de ataque personal hacia la memoria del Sr.Zapata, hacia sus opiniones o hacia su reputación. No fue ésa mi intención. Si, pese a ello, así se hubiere recibido y asumido, lo lamento y pido, nuevamente, disculpas a su familia y allegados.

Quienes me conocen saben de mi trayectoria personal comprometida con la defensa e implantación de los derechos humanos en todo el mundo. Desde tales posiciones y convicciones, pienso sinceramente que en nuestra sociedad occidental existe una lamentable incomprensión acerca de la realidad latinoamericana en general y de la cubana, en particular, que conduce a utilizar -en particular con Cuba- un doble rasero a la hora de examinar y valorar sus hazañas y sus miserias.

A Cuba le imparten clases de derechos humanos los mismos que planean y ejecutan “guerras preventivas”; le exigen respeto a las garantías penales y procesales quienes miran a otro lado cuando se menciona Abu Grahib o Bagram, quienes crean y mantienen Guantánamo o le dan carta de naturaleza, consintiendo que vuelos secretos con personas secuestradas hagan escala en su territorio o acogiendo en su sistema penitenciario a sus “presos”.

A esa isla, con una trayectoria antigua y ejemplar en su defensa contra los distintos intentos de potencias extranjeras de expoliar sus recursos y su dignidad, condenada a sobrevivir en soledad, se le recrimina su pobreza, mientras se mantiene un bloqueo económico asfixiante.

Un bloqueo que no es sino una forma de intervención en sus asuntos internos porque genera -y bien lo saben quienes lo propician- dolor y descontento en los ciudadanos, y potencia la burocratización y el anquilosamiento en sus estructuras de poder. De Cuba se pretende, en fin, que acepte las reglas de la democracia formal en un contexto geopolítico que inexorablemente las transforma en retórica hueca, en coartada para las injusticias y la corrupción.

Informes de denuncia

En estos días se me viene reprochando -en términos hasta injuriosos- haber denunciado la escasa calidad democrática de muchas de nuestras instituciones y prácticas públicas. También en esta materia mis razones, por desgracia, no son sólo mías.

Si atendiéramos con más interés los recientes informes de Amnistía Internacional sobre el estado de los derechos humanos en España, como el hecho público en noviembre de 2009 ["Sal en la herida: la impunidad efectiva de agentes de policía en casos de tortura y otros malos tratos"], sabríamos que las denuncias contra agentes de las fuerzas policiales nacionales, autonómicas y locales de toda España encargados de hacer cumplir la ley están contrastadas y documentadas.

Además, la honda preocupación de Amnistía Internacional es también sentida y compartida por organismos tan poco sospechosos de manipulación o sectarismo como el Comité contra la Tortura, el Relator contra la Tortura de Naciones Unidas o el Comité Europeo para la Prevención de la Tortura: en tal sentido resultan bien elocuentes los informes de Naciones Unidas sobre la tortura en España suscritos por los comisionados especiales de la organización, Theo van Boven y Martín Scheinin.

¿Y qué decir de la situación de los Centros de Internamiento de Extranjeros en España? Como mínimo, que no resulta menos preocupante en términos de vulneración de derechos fundamentales, y que su documentación es igualmente amplia.

Sólo a título de ejemplo cabe mencionar el informe de la Comisión Española de Ayuda al Refugiado (CEAR), que elaboró el pasado año en colaboración con el Servicio Jesuita de Ayuda al Refugiado. Este informe es el resultado de una investigación realizada en tres de los ocho Centros de Internamiento para Extranjeros (CIE) que existen en España.

En este documento se denuncia que esas instalaciones (donde se retiene a los inmigrantes que van a ser expulsados del territorio nacional por lo que son, no por lo que han hecho) constituyen “un agujero negro de los derechos humanos”.

En términos semejantes se expresa el informe hecho público también en los últimos meses del pasado año, realizado por SOS Racismo, Médicos del Mundo y Ferrocarril Clandestino: la falta de transparencia, el sistema impune de maltrato a los allí retenidos y el avasallamiento, en fin, de los más elementales derechos humanos, son sus más destacadas conclusiones.

O qué decir del desconocimiento de las condiciones de vida y garantías jurídicas, incluso de su propia existencia, del centro de internamiento para africanos que intentan llegar a las costas españolas, en Nouadhibou Mauritania-, construido con financiación española con fondos de la Unión Europea (según el informe Frontera Sur de la APDH-Andalucía).

Mirada crítica

Podríamos hablar también sobre las denuncias de un sindicato de policía frente a la última circular del Ministerio del Interior sobre los procedimientos de detención de inmigrantes irregulares, que lo tachan en algunos aspectos de ilegal (véase www.inmigrapenal.com).

No intento comparar el régimen cubano y el español, sino simplemente decir que como ciudadanos tenemos el derecho y, en mi opinión, la obligación de mirar dentro de nuestras fronteras y con mirada ciertamente crítica.

Hasta aquí algunas de mis razones, sobre las que sostengo mis pensamientos y en las que apoyo mis opiniones. Porque así han de ser valoradas mis recientes palabras, como juicios subjetivos, como valoraciones personales de mi entorno, expresadas tal vez sin demasiada destreza, sólo soy un ciudadano, un actor- en el ejercicio de un derecho que me asiste y que va más allá del derecho a la libertad de expresión, un derecho más íntimo: el de vivir en armonía con mis convicciones.

Por ultimo, una reflexión: intuyo que lo desproporcionado de la reacción a mis palabras se sustenta no en el hecho de la realidad de las opiniones expresadas, pues hay, como hemos visto, estudios de sobra contrastados y públicamente denunciados, sino en la inquietud que genera que esa misma realidad, expresada en libertad por un personaje conocido, anime algo más al personal a ponerse a investigar. Y eso les lleve a hacerse la misma pregunta que me hago yo, que se hacen tantos: ¿es esto una democracia real? ¿de verdad tenemos tantas lecciones que dar?.

El Mundo egunkarira bidalitako oharra.

Herrialde osoan barrena ibiliko dira, gaeleraren eta bertako kulturaren aldeko mezua herriz-herri zabalduaz. Lehen aldia da halako ekimena burutzen dutela Irlandan eta Euskal Herriko korrika hartu dute eredu gisa.

Hona hemen Rith 2010eko promozio bideoa:

Galeriaren ordutegia, asteartetik larunbatera (biak barne): 10-13h eta 17-20h.