EAEko Autonomia Estatutuaren 6.artikuluak eta euskararen erabilera arautzeko 10/1982 Legearen 3.artikuluaren arabera, EAEko herritarroi (sikiera) euskara eraginkortasun juridiko osoarekin erabili ahal izateko eskubidea aitortu zaigu legez, Espainiarren botere organoen baimenaz ere, pentsa!
Legezko aitortza eta espainiar ugazaben baimen horien ondorioz, EAEko herritarroi inork ezingo liguke eskatu norberak hautatutako hizkuntza ofiziala ez den beste batean mintza dadin, eta eskubidea omen dugu, mintzakidea erakunde publikoa bada, herritarrok hautatutako hizkuntza horretan erantzun diezaguten. Hots, herri-aginteek euskaraz erantzun behar diete hala nahi duten herritarrei, berdin Ertzainek, Osakidetzako medikuek, edota Auzitegietako langileek.

Baina EAEn euskaraz bizitzen ahalegintzen den herritarra barrez lehertzear egongo da aurrekoak irakurrita, ondo baino hobeto baitakigu zein den Ertzaintzak, “Justizia Administrazioak”, Osakidetzak eta beste erakunde publiko batzuek (eremu pribatuaz zertarako hitz egin) euskaldunoi diguten begirune maila: oso urria gehienetan, goxo-goxo esanda.

Zenbaiten arabera itsusi ei dago eta lantu jotzailearenak egitea ei da esango ditugunak esatea, baina esango ditugu hala ere: Eusko Jaurlaritzak ez du nahikoa egiten, inondik ere, aipatutako alor horietan euskaldunon hizkuntza eskubideak errespetatuak izan daitezen.
Aurrekoak ez, eta oraingoak are gutxiago, atzera pausu nabarmenak tarteko.

Egunotan, Kaikuk “Euskal Herria” esneari jarritako salaketa tristearen inguruko gorabeheren berri izan dugu, gure moralaren kalterako. Baina salaketa horrek egonezina eragin badigu, Jaurlaritzaren erantzunak haserrarazi gaitu zeharo. Eusko Jaurlaritzak, euskaldunon hizkuntza eskubideen defentsan ahalegin berezirik egiten ez duen berberak, “ kontsumitzaileen eskubideen defentsan ” irtetea beste erremediorik ez omen du izan, agi denez.
Honela dio publiko egindako oharrean:

“ Eusko Jaurlaritzako Ingurumen … Nekazaritza eta Arrantza Sailak eta Kultura Sailak, honako hau adierazi nahi dute: administrazio publikoen lana legedia betearaztea dela eta,Hizkuntza Politika, normalizazio prozesu adostu baten bitartez egin beharra dagoela. Helburu horrekin … Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutua moldatu zuen eta hizkuntz isunak bertan behera utzi … ”
“ Gobernu honen nahia da, euskararen erabileraren aldeko edozein ekimen bultzatzea eta babestea, beti ere akordioaren bidetik. Nekazaritzako elikagaien ikuspuntutik, beraz, lehentasuna izango du: elikagaiek segurtasuneko eta elikadura-osasuneko baldintzak bete ditzatela eta etiketak jasotzen duen informazioa zuzena eta legera egokitua izan dadila, kontsumitzaileen interesa eta eskubideak defendatzeko ”

Gaitzerdi, kontsumitzaile euskaldunen eskubideen defentsan ere, hainbesteko ardura erakutsi izan balu Jaurlaritzak. Baina ez, ez da halakorik gertatzen. Eta erabaki bitxi horrekin, euskara hutsez etiketatzeko aukera auzitan jarri eta batera, euskaldunak baztertzen gaitu, kontsumitzaile erdaldunen zaintzan muturreko ardura ipiniz, eta euskaldunoi dagokigunez hain gutxi.
Malaletxea behar da.

Tiraka (EAEko Administrazioko langile euskaltzale taldea)

Gaur, Laura Mintegi EH Bilduko lehendakarigaiak Carlton Hotelean lehenbiziko Eusko Jaurlaritzak egindako argazkia imitatu du. “Agirre estiloa” aldarrikatu du Mintegik, gerra aurreko “une berezia” egungoarekin alderatuz: “Aliantzak behar ditugu egun konpontzeko dauden bi auzi garrantzitsuenetan: bake prozesuan sakontzeko konponbide demokratikoa eta krisiari errezeta alternatiboekin erantzutea”. Mintegik Euskal Herriko “ezkertiarrei eta aurrerakoei” egin die batera lan egiteko deia.

Argazkia: @pellourzelai kazetariak zabaldua.

Eusko Jaurlaritzaren Kultura Saileko Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak eta Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Departamentuko Euskarabidea-Euskararen Nafar Institutuak bi erakundeen arteko elkarlana sustatuko dute euskarari lotutako zenbait alderdiri dagokionez.

(INFORMAZIOAREN LEIHOAREN albiste guztiak)

Bidegileak bildumaren 62., 63. eta 64 sortak aurkeztu ditu Kultura sailak. Sorta bakoitzean euskalgintzan garrantzitsuak izan diren 4 pertsonari buruzko liburuxka bana dago: 62. sortan, Juan Martin Hiribarren, Agosti Xaho, Bruno Etxenike eta Joseba Altunari buruzko biografiak topatuko ditugu. 63. sortan, Luis Bandres, Xabier Lete, Mario Onaindia eta Joxe Migel Bidador-i buruzkoak. Azkenik, 64. sortan, Antonio Tovar, Yuri Zytsar, Rudolf P.G. de Rijk eta Robert L. Trask-en ibilbideak ezagutuko ditugu.

(INFORMAZIOAREN LEIHOAREN albiste guztiak)

Herri ekimeneko euskal hedabideek duela hilabete pasatxo aurkeztu zuten sektorearen diagnostikoa eta erronka komunak biltzen dituen dokumentua, eta gaur Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu Blanca Urgell-ekin eta Hizkuntz Politikako sailburuorde Lurdes Auzmendirekin izan dira.

Sektorearen izenean Argia-ko zuzendari Xabier Letona, Berria Taldeko hedabideen arduradun Iban Arregi eta Tokikom-eko lehendakari Mikel Irizar izan dira, eta Jaurlaritzari hausnarketa mahai bateratua osatzeko eskatu diote, eta besteak beste honoko eskaera zehatzak ere jarri dizkiote mahaiaren gainean: diru laguntza politika aldatu eta hitzarmen eredua ezar dezala, sektorean inbertsioak eta garapena susta ditzala eta publizitate instituzionalaren banaketan hizkuntz irizpideak pisu handiagoa izan dezala.

“Hemos realizado una serie de pruebas para comprobar quien es el mejor traductor de la red. Sigue leyendo para comprobar quien hila más fino.”

Asteartean aurkeztu zuen Eusko Jaurlaritzak gaztelaniatik euskarara itzulpenak egiteko doako tresna automatikoa. Patxi Lopez Lehenedakaria aurrean zela aurkeztu zuten Blanca Urgellek eta Lurdes Auzmendik gaztelania-euskara itzultzaile automatikoa.

Ez ditu erabateko itzulpen zuzenak egiten eta norberak gainbegiratu behar du testua argitaratu baino lehen.

Itzultzaile honek gehienez 1.024 karaktereko luzera duten testuak baino ezin ditu itzuli eta  Lucy Software Ibérica germaniarrarenadar den enpresa kataluniarraren eskutik joan da.

Berria egunkariak dio 533.432 euroko kostua izan duela, badirudien arren osotara 1’6 milioiko inbertsioak egin direla itzulpen sistemetan.

Zerbitzua doakoa da eta aukeran dago euskadi.net atarian.

Egia esan 1.024 karakteretako muga hori ere ez da oso erabilgarria gehienontzat. Pentsatu beharko da itzultzaile profesionalentzat izango dela, batez ere, erabilgarri. Auzmendik jakingo du zerbait horretaz.

Bestalde, logikak esaten digu, lehenago behar zuela euskarartik gaztelaniarako itzultzaileak, geure testuak esporta ditzagun beste kulturetara, izan ere Hegoaldeko euskaldun orok ulertzen du gaztelania baina alderantzizkorik ez da gertatzen. Badirudi itzultzailearen premia handiagoa luketela erdaldun elebakarrek, guk baino. Idazten dugun hauxe ulertu ahal izan dezaten, adibidetarako. Baina tira, segur badirela guk ezagutzen ez ditugun arrazoiak egin  duten hurrenkera erabakitzeko.

Doakoa denez, probatzea otu zaigu eta GoogleTraslaterekin alderatzea.

Zenbait esaldi idatzi ditugu gaztelaniaz, bai Jaurlaritzaren itzultzailean, baita Google bilatzailearenean ere. Erabilera horrez gain, Jaurlaritzaren tresnak web orriak ere itzultzen ditu. Jarraian dituzue itzulpenen adibide batzuk:

“Si este traductor funciona bien puede ayudar a transcribir entrevistas hechas en castellano.”

• (EJ) “Itzultzaile honek ondo funtzionatzen badu gaztelaniaz egindako elkarrizketak transkribatzera lagun dezake.”
• (G) “Hau ez baduzu ondo translator en castellano elkarrizketak transcribing lagundu dezakezu.”

“Próximamente darán a conocer un traductor que permitirá a las personas que no lean en euskera entender por fin textos en nuestra lengua.”

• (EJ) “Laster jakinaraziko dute testuak azkenik gure hizkuntzan ulertzea euskaraz irakurtzen ez duten pertsonei baimenduko dien itzultzailea.”
• (G) “Coming soon askatu itzultzaile bat euskaraz irakurri ez zuten pertsonak, azkenik, testuak ulertu, gure hizkuntza aukera emango du.”

“Si en el futuro se generaliza el uso de traductores automáticos, ¿desaparecerán las titulaciones universitarias de traducción?”

• (EJ) “Etorkizunean itzultzaile automatikoko erabilera arrunt bilakatzen bada, itzulpeneko unibertsitateko tituluak desagertuko dira?”
• (G) “Itzultzaile automatikoa etorkizuneko erabilera oso hedatuta, unibertsitateko gradu bada ¿itzulpendesagertu?”

“El traductor del Gobierno Vasco es mejor. A pesar de los fallos, supera a Google.”

• (EJ) “Eusko Jaurlaritzako itzultzailea hobea da. Hutsak gorabehera, Google gainditzen du.”
• (G) “Eusko Jaurlaritzak itzultzaile hobea da. Porrota, Google baino arren.”

“La siguiente frase es un ejemplo sacado de un recorte de prensa.El funcionamiento del nuevo programa es sencillo. Basta con introducir el texto en castellano que se desee y el sistema facilita la traducción al momento. No obstante, esos párrafos tienen que estar correctamente escritos, es decir, sin faltas de ortografía, con acentos, puntuación, y su estructura debe ser lo más sencilla posible.”

• (EJ) “Hurrengo esaldia prentsa-murrizketa batetik ateratako adibidea da. Programa berriaren funtzionamendua erraza da. Testua desiratzen den gaztelaniaz sartzea nahikoa da eta sistemak unearen itzulpena errazten du. Hala ere, paragrafo horiek, hots, azentuekin, ortografiarik ezik gabe, kalifikazioarekin, idatzita egon behar dute zuzen, eta bere egiturak ahalik errazena izan behar du.”
• (G) “Honako esaldi Egunkariko laburketa bat adibide bat da. Programa berri honen funtzionamendua oso erraza da. Besterik gabe, idatzi nahi duzun testua, Gaztelako eta sistemak itzulpen-denbora errazten.Hala ere, paragrafo horiek behar bezala idatzi behar da, hau da, ez Akatsik, azentuak, puntuazio, eta egitura ahalik eta sinplea izan behar.”

Froga hauek egin ostean Eusko Jaurlaritzaren itzultzailea Google-ena baino zuzenagoa dela baieztatu daiteke. Halere, oraindik bide luzea du egiteko.

Donostiako Andia kaleko hamahirugarren zenbakiarekin markatutako eraikin itsusi horretan dago Eusko Jaurlaritzako ordezkaritza. Tiketa hartu, ilaran itxaron, eta nire txanda iristean, zegokidan mahaira gerturatu nintzen agiri guztiak entregatzeko.

–Kaixo, egun on. Hemen ditut EGAren azterketara aurkezteko behar ditudan agiri guztiak. Dena ondo dago, ezta?

–¿Perdona? –moztu zidan mahaiaren beste aldean zegoen funtzionarioak.

Nire barreneko zerbait hil egin zen, funtzionario hark laban bat atera eta bihotzean bortizki sartu izan balit bezala.

–Sí, discuple. Le decía que aquí traigo los documentos para la matrícula del EGA, y que a ver si todo está correcto.

–Sí, todo correcto –esan zuen funtzionarioak paperak aztertu ostean–. Muchas gracias.

Baina ez, ez zegoen “todo correcto”. Nola da posible jendeari arreta eskaintzen dagoen Eusko Jaurlaritzako funtzionario bat –are gehiago hezkuntza saileko bat– euskaraz hitz egiteko, ezta ulertzeko ere, gai ez izatea? Hori al da eman nahi duten eredua? Orduan, zertarako nengoen ni han denbora, esfortzua eta dirua alferrik galtzen?

Momentu hartan, ez nekien zer egin: agiriak berriro jaso eta haserre bizian bide beretik etxera itzuli, ala azterketara aurkeztu, titulua lortu eta jasotzera joaterakoan, funtzionario harri kopetan grapatu.

Jaurlaritza MicroSoft enpresarekin hain ondo konpontzea ez zaigu batzuei berrikuntzarako biderik onena iruditzen.

berrikuntzaeuskaraz.com

Software libre (eta ahal bada elebidun) sustatzen ahalegin handiagoa egin beharko lukete. Hezkuntza sailean, esate baterako. (Ni kokoteraino nago egon naizen ikastetxe guztietan Windows XP gaztelania hutsean topatzearekin!)

Diru publikoa Microsoft bezalako “Gobernuz Kanpoko Erakunde” batengana bideratzea blogetatik baino harago salatzen asmatu beharko genuke, bai.

Administrazio osoan Microsoften softwarea da nagusi (gaztelaniaz, jakina) + Iparramerikako kapitaleko enpresen antibirus softwarea… Eta funtzionarioak ez daudela aldatzeko prest eta antzeko aitzakiak inork sinesten ez baditu ere, “inertziak” agintzen du.

Edo nork agintzen du?

Azken bolada honetan, baina, badago sala daitekeen beste kontutxo bat ere bai: zenbait sare soziali erakunde publikoetatik ematen zaien bultzada.

EITBko auto-publizitatean, esate baterako, lider diren bi sare sozialei doaneko publizitatea egiten zaie etengabe, gau eta egun, gure zergen kontura. Freskagarri bat aipatu dute eta ez dute marka aipatu. Merkatu bat aipatu dute eta merkatuaren izena ez dute aipatuko baina sare sozial esan behar denean munduan bi sare sozial besterik ez baleude bezala jokatzen dute…

Frantzian horrelakoak mugatzeko ahalegin handiagoak egingo dituztela entzun dut.

[1] http://www.berrikuntzaeuskaraz.com/index.asp?area=agenda&lan=eus
[2] http://www.eitb.com/radio/radio-euskadi/detalle/178596/
[3] http://www.eitb.com/corporativo/detalle/670161/eitb-traslada-su-dialogo-social-twitter/
[4] http://www.ufwesley.com/the-prohibition-of-mentioning-facebook-and-twitter-in-french.html

(INFORMAZIOAREN LEIHOA orain arteko albiste guztiak)

Gaurkoa, beste adibide bat izan da ikusteko administrazioa eta erakundeak nola saiatzen diren informazioa manipulatzen, edo kasu honetan, ezkutatzen. Uste duzue benetan kasualitatea dela Eusko Jaurlaritzarentzat txarra den Soziometroa Espainiako Loteria egiten den egun berean argitara ematea? Ez. Eusko Jaurlaritzako komunikazio arduradunek ederki dakite biharko egunkarien portadan loteriaren irabazleak nagusituko direla, eta Soziometroa gehienez zutabe batean aipatuko dela.  

Aurreko Soziometroarekin konparaketa egitean, ordea, ohartzen da zergatik ezkutuan pasarazi nahi izan duten. Honako honetan elkarrizketatu diren jendeen artean %61ek erran dute Eusko Jaurlaritzan konfiantza gutxi edo batere ez dutela, %45ek eta %16k, hurrenez hurren. Duela bi hilabete kaleratutako Soziometroan, berriz, Eusko Jaurlaritzarekin ezkor zirenak %33 ziren. Ezkor diot, orduan galdera ez baitzen ber-bera izan. Orduan  Eusko Jaurlaritzarekiko “poza” neurtu baitzuten lau aukera emanez, oso pozik, nahiko pozik, ez oso pozik eta batere ez. Azken bi hauen artean elkarrizketatuen %33 osatzen zuten, honako honetan baino 28 puntu gutxiago. Gisa berean nahiko pozik eta oso pozik zirenen artean %52ra iristen ziren, honako ikerketa honetan, ordea, konfiantza handia eta nahiko dutenak %34ra baizik ez dira. Alegia, Patxi Lopezen gobernuarekin gutxienez nahiko pozik zirenen ehunekoa 18 puntuz erori da.  

Egia da poza eta konfiantza ez direla guztiz berdinak, baina penagarria da ikustea, ikerketa baten adierazgarri nagusia konparazioa denean, inkesta batetik bestera galderak aldatzen dituztela. Nahita? Soziometro honetan, ez dute ezta gai honi buruzko eboluzioaren grafikorik eman, aurrekoan jarri zutenean. Orduan, beherakada dagoeneko sumatu zitekeen.

44. soziometroa.

43. soziometroa.